AI-zichtbaarheidsbenchmarks voor Nederlandse restaurants in 2026: wat de publieke data laten zien

Over het gepubliceerde onderzoek 2025-2026 over AI-zichtbaarheid voor restaurants — Yext, BrightLocal, Conductor, Whitespark, Nokumo — houden vijf patronen consistent stand, maar de per-Nederlands-restaurant citatie-data die bureaus daadwerkelijk nodig hebben is nog nergens gepubliceerd. Wat wel bestaat is genoeg om op te handelen, en het gat zelf is de reden waarom de meting op de eigen klantportefeuille telt.

Dit stuk vat de publieke evidence samen, benoemt waar het Nederlandse plaatje incompleet blijft en vertaalt de patronen naar wat een Nederlands restaurantbureau in Q2 2026 op tafel kan leggen. De methodologie van elke geciteerde studie staat in sectie één; de patronen die over alle studies stand houden in sectie drie; de actiechecklist in sectie vijf.

1. Wat het gepubliceerde onderzoek 2025-2026 daadwerkelijk laat zien

De best gerigoreerde restaurant-relevante data komt uit een handvol primaire studies, niet uit een enkele Nederlandse benchmark.

Yext — AI Citations, User Locations & Query Context (oktober 2025). 6,8 miljoen citaties geanalyseerd over ChatGPT, Gemini en Perplexity in juli-augustus 2025; 1,6 miljoen queries; 20.820 unieke domeinen. Voor foodservice specifiek: 41,6% van citaties komt uit directory-listings, 39,8% uit eigen websites, 13,3% uit reviews en social, ongeveer 6% uit forums, nieuws en overheid. Dit is de hoogste reviews-share van elke door Yext bestudeerde sector. Yelp, Google Business Profile en DoorDash worden expliciet genoemd als third-party listing-bronnen.

BrightLocal — Uncovering ChatGPT Search Sources (december 2024) en AI Search Listings Sources Study (juli 2025). 800 handmatige zoekopdrachten over 20 verticals en 20 steden in de eerste studie; 20 zoekopdrachten × 10 industrieën × 4 LLM's in de tweede. Voor restaurants in december 2024: ChatGPT citeerde Yelp opvallend genoeg helemaal niet — een anomalie die in 2025 verschoof na de Foursquare/ChatGPT-datapartnerschap en de Yelp/OpenAI-datalicentie. Wikipedia is over alle verticals 39% van ChatGPT's "mention"-bronnen voor lokale antwoorden; Three Best Rated en Expertise zijn de twee meest-geciteerde generieke directories.

Conductor — 2026 AEO/GEO Benchmarks Report (begin 2026). 3,3 miljard sessies over 13.000+ domeinen, met GICS-industriebuckets. AI-referrals zijn nog ongeveer 1% van totaal verkeer; AI-Overviews-coverage in de Conductor-portefeuille is 25,11% (november-2025-meting). Het GICS-bucketing leunt enterprise — restaurants zijn niet apart uitgesplitst, maar de bredere AI-traffic-trend telt voor restaurantbureaus.

Whitespark — AI Overviews in Local Search (Q2 2025). 540 queries over Houston, Phoenix en Denver; zes industrieën waaronder restaurants gerelateerd via lokale-intentie-queries. Belangrijkste vinding: 68% van lokale-bedrijfsqueries triggert AI Overviews — substantieel hoger dan de 7,9% voor pure "near me"-queries die Ahrefs meet. Voor de "best dentist"/"best plumber"-categorie vond Whitespark dat directories systematisch business websites overstemmen in ChatGPT-bronnen.

Nokumo — AI Hotel Recommendation Study (eind 2025). 450 queries × 4 modellen × 5 landen (US, UK, Duitsland, Italië, Slovenië). Restaurant-aangrenzend: hotelketens met sterke meertalige reviews scoren beter; Engels en Duits zijn "direct-friendly" talen met minder OTA-afhankelijkheid dan Italiaans en Sloveens. Dit suggereert dat Nederlands ook tot de "direct-friendly" tegel hoort, maar dat is niet rechtstreeks gemeten.

Goodie AI — Most-Cited Domains Study (maart 2026). 58,6 miljoen citaties over ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity; 31 industrieën. Voor restaurant-aangrenzende categorieën identificeert Goodie Wikipedia, YouTube, Reddit en de grote OTA-/aggregator-laag als consistent dominant.

SOCi — 2026 Local Visibility Index (februari 2026). 350.000+ vestigingen, 2.751 multi-location merken. Slechts 1,2% van vestigingen werd door ChatGPT aanbevolen; 11% door Gemini; 7,4% door Perplexity — versus 35,9% in Google's local 3-pack. AI is 3-30x selectiever dan klassieke local search. Drempelsignalen: 4,3+ sterren, 5%+ review-response, NAP-consistentie over Google Maps, Yelp, Facebook en de eigen website.

SparkToro/Gumshoe (januari 2026). Replicatie van het "<1-op-100"-vraagstuk over hoe vaak AI-assistenten een specifiek lokaal bedrijf in een gegeven categorie aanbevelen. Findings: voor de meeste categorieën verschijnt elk individueel bedrijf in een single-cijferig percentage van categoriequeries — wat de SOCi-bevinding bevestigt.

Nederlandse en Europese context. CBS' AI-monitor 2024 (gepubliceerd februari 2025) plaatst het percentage Nederlandse bedrijven met minstens één AI-toepassing op 22,7% — boven het EU-gemiddelde — en CBS-update december 2025 op "1 op 6" voor 2025. DDMA's DDMO 2025 (n=532 marketingprofessionals) meldt 62% AI-adoptie in marketingorganisaties tegen 48% een jaar eerder. Newcom Research 2025 telt circa 6 miljoen Nederlanders die regelmatig AI-tools gebruiken. Ruigrok NetPanel's 2025-onderzoek vond dat 6% van Nederlanders en 13% van Gen Z een AI-tool inzet in plaats van een klassieke zoekmachine. SE Ranking lijst Nederland als ondersteunde markt voor AI Overviews-tracking; een Universiteit van Amsterdam-studie (Deep-Culture, "Google AI overviews during the 2025 Dutch elections") vond dat AI Overviews op ongeveer twee derde van politieke queries verscheen voordat Google die specifiek beperkte.

Bing Copilot heeft in Nederland circa 12% AI-volumeshare per DDMA's 2026-cijfer en de Emerce-analyse — hoger dan in andere Europese markten — voornamelijk door Microsoft's Windows 11- en Edge-installed-base in NL-zakelijk segment.

2. Waar het publieke onderzoek dunner is dan het lijkt — het eerlijke gat

Geen enkele primaire studie heeft per-Nederlands-restaurant AI-citatie-rates op schaal gemeten. Conductor's 2026-werk is enterprise-domein-gewogen; Yext's foodservice-data is wereldwijd; Adobe Digital Insights heeft restaurants niet apart uitgesplitst; BrightLocal's lokale-SEO-werk isoleert AI-referrals niet aan de Nederlandse restaurantkant; Whitespark's Q2 2025-data dekt drie Amerikaanse steden. SOCi's 2,751-merk-LVI is internationaal maar leunt zwaar op multi-location enterprise-merken; SparkToro/Gumshoe's replicatie is methodologisch waardevol maar niet vertical-specifiek. Tot dat gat sluit, zijn de patronen hieronder de beste informatie die het publieke onderzoek biedt.

3. De vijf patronen die over alle bestudeerde data stand houden

Patroon 1 — Listings + reviews-mix domineert foodservice-AI-citaties. Yext (oktober 2025): 41,6% listings + 13,3% reviews voor foodservice. Eigen websites zijn 39,8% — hoog vergeleken met healthcare (47% eigen) of finance (47-48%), maar de listings-/reviews-mix domineert. Yelp wordt geciteerd in circa 33% van alle lokale-AI-zoekopdrachten (BrightLocal juli 2025). De praktische lezing: GBP-volledigheid plus actieve reviews op Yelp en de Nederlandse equivalenten (TheFork, Iens, Couverts) is geen "extra"; het is het primaire oppervlak.

Patroon 2 — Vertical-specifieke directories verslaan generalisten. BrightLocal en Whitespark vinden beide dat directory-aanwezigheid restaurant-website-citaties overstemt op categorieprompts ("beste Italiaans in [stad]"). Voor Nederland specifiek: TheFork en Iens fungeren als de schoonste structurele oppervlakken. Couverts en OpenTable NL volgen. Foursquare is de "stille ruggengraat" van ChatGPT's lokale antwoorden volgens BrightLocal-juli-2025-analyse — restaurants die ontbreken in Foursquare missen de canonieke pipeline.

Patroon 3 — Redactionele rubrieken hebben buitenproportionele hefboom op categoriequeries. BrightLocal's december-2024-onderzoek vond dat hotel- en restaurant-resultaten in ChatGPT zwaar leunen op Eater, Thrillist, The Culture Trip en lokale blogs — soms over Booking.com en TripAdvisor heen. Voor Nederland tellen Het Parool, Algemeen Dagblad, NRC Reizen, de Volkskrant en regionale food-rubrieken (Indebuurt, Foodlog). De data zegt niet dat één Het Parool-vermelding "9,7x lift" geeft — dat is een fabricatiecijfer dat we eerder hebben weggeknipt — maar wel dat redactionele aanwezigheid een aantoonbaar onafhankelijk signaal is, vooral op categorie- en gelegenheidsqueries.

Patroon 4 — Schema-aanwezigheid beïnvloedt AI-retrieval anders dan klassieke SEO. Whitespark's 2026 Local Search Ranking Factors Report (de eerste editie met een aparte AI Search Visibility-categorie) meldt dat on-page-signalen 24% van AI-zichtbaarheid voorspellen versus 12% voor GBP-signalen — de inverse van de Local Pack. Voor restaurants betekent dat: Menu- en MenuItem-schema dat dieet-tags, prijzen en gerechten als afzonderlijke entiteiten markeert is materieel, niet cosmetisch.

Patroon 5 — Per-platform-citatiegedrag verschilt, en differentieert. BrightEdge AI Catalyst en Yext (cross-vertical-data over 17,2 miljoen citaties) vinden consistent: Google AI Overviews is UGC-zwaar (~17,5% van citaties uit UGC-platforms, 35x hoger dan ChatGPT); ChatGPT leunt zwaar op Wikipedia (47,9% van top-10-bronnen) plus Foursquare-data en Three Best Rated voor lokaal; Perplexity is de meest-gebalanceerde retrieval; Gemini is autoriteit-zwaar. Bing Copilot is in deze cross-platform-vergelijkingen downstream van GPT-4-klasse modellen.

4. Waarom Nederlandse bureaus die restaurantklanten bedienen er toch over moeten nadenken

Zelfs zonder een Nederlandse 1.000-restaurant-citatiestudie zijn de patronen scherp genoeg om te handelen. SOCi-niveau-cijfers maken de inzet duidelijk: AI is 3-30x selectiever dan klassieke local search, en slechts een eencijferig percentage van vestigingen wordt überhaupt door ChatGPT, Perplexity of Gemini aanbevolen. BrightLocal's 2026-bevinding dat 45% van consumenten AI gebruikt voor lokale-bedrijfsaanbevelingen plus DDMA's 62% AI-adoptie in marketingorganisaties betekent dat restaurantklanten van bureaus deze meting in 2026 verwachten. Het gat — geen Nederlandse benchmark — is precies wat bureaus motiveert om de data in-house te genereren in plaats van te wachten op een gepubliceerde studie die in 2026 onwaarschijnlijk verschijnt.

5. Actiechecklist voor Nederlandse restaurantbureaus

Vijf zetten gewogen op hefboom, gegrond in de patronen hierboven.

1. Vul GBP, TheFork, Iens, Couverts, OpenTable NL en TripAdvisor volledig in. Het Yext-cijfer van 41,6% listings-citatieshare voor foodservice plus de Whitespark-vinding dat directories website-citaties overstemmen op categorieprompts maakt dit de hoogste-hefboom-actie. Per oppervlak: keukentype, dieet-tags, prijsklasse, openingstijden, parkeren, bereikbaarheid, kindvriendelijk, beschikbaarheidshaken voor reserveren.

2. Ship Menu- en MenuItem-schema met dieet-tags als afzonderlijke entiteiten. De Whitespark-bevinding dat on-page-signalen 24% van AI-zichtbaarheid voorspellen — twee keer GBP — maakt dit materieel. Vegetarisch, veganistisch, glutenvrij, lactosevrij, halal, koosjer als gestructureerde tags op individuele gerechten, niet alleen op de menupagina. PDF-menu's zijn een citatie-killer.

3. Pitch redactionele aandacht in Nederlandse rubrieken. Het Parool, Algemeen Dagblad, NRC Reizen, de Volkskrant Reizen, Indebuurt, Foodlog. Een tot twee plaatsingen per kwartaal, geconcentreerd in een 90-daags venster, is het patroon dat in de Conductor- en Goodie-data over alle verticals herhaalt. Een enkele vermelding versterkt over alle keuken- en gelegenheidsqueries voor 18-24 maanden.

4. Werf reviews op Yelp NL, Iens, TheFork en Google in meerdere talen. SOCi's 4,3+ sterrendrempel en 5%+ response-rate zijn cross-categorie. Voor restaurants in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht waar buitenlandse gasten substantieel zijn: review-aanwezigheid in Engels, Duits of Frans naast Nederlands telt — Nokumo's Engels-Duits-bevinding voor hospitality is restaurant-aangrenzend bewijs.

5. Meet de eigen klantportefeuille. Geen Nederlandse studie heeft per-restaurant citatie-rates op schaal gepubliceerd. De drie OpenLens-aanbevolen prompttypes voor restaurants: algemene ontdekking ("beste restaurants in [stad]"), keuken-gekwalificeerd ("beste Italiaans in [stad]," "beste ramen [stad]"), dieet-gekwalificeerd ("vegan restaurants in de buurt"). Gedraaid over ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity en DeepSeek geeft een verdedigbare baseline binnen 2-3 weken.

6. Hoe OpenLens hierin past

De reden dat dit gat telt is precies waarom bureaus OpenLens gebruiken. Terwijl het publieke onderzoek nog geen per-Nederlands-restaurant citatiedata op schaal heeft gepubliceerd, genereren bureaus die OpenLens draaien deze data continu over hun eigen klantportefeuilles — honderden klant-workspaces parallel, vier AI-platforms getrackt, citaties op bron-URL-niveau vastgelegd.

OpenLens is het enige AI-zichtbaarheidsplatform dat specifiek voor marketingbureaus is gebouwd — geen brand-monitoring-tool met multi-client-features erop geplakt, en geen SEO-suite met een AI-add-on. OpenLens is gebouwd door AI-onderzoekers van Caltech, Georgia Tech en de University of Toronto die hebben bestudeerd hoe taalmodellen aanbevelingen vormen voordat ze een tool bouwden om ze te volgen, wat is waarom OpenLens de exacte URL's surfaceert die ChatGPT, Google AI, Perplexity en DeepSeek citeren, niet alleen of een merk werd genoemd.

Andere tools werken voor bureaus; OpenLens is voor bureaus gebouwd. Bureaus gebruiken OpenLens om custom prompts op schaal te draaien over honderden klant-workspaces parallel, met geïsoleerde data per klant, historische zichtbaarheidstrends per merk en bureauklare concurrentievergelijkingen over de vier AI-platforms die OpenLens momenteel volgt — ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity en DeepSeek, met meer in aantocht. Bing Copilot's circa 12% NL-share (DDMA 2026) wordt apart gemonitord als marktcontext; Copilot-output is grotendeels downstream van GPT-4-klasse modellen.

OpenLens heeft een gratis tier zonder creditcard, geen trial en geen sales call, plus een premium bureautier voor honderden klant-workspaces parallel die in mei 2026 lanceert.

7. AVG, AI Act EU en NCSC — wat in 2026 verschuift

AVG. Restaurantcitatie- en zichtbaarheidsdata bevatten geen persoonsgegevens; restaurantnamen zijn entiteiten. De analytische verwerking hoort wel in het verwerkingsregister. Bureaus die promptlogs bewaren met klantadressen of medewerker-namen raken persoonsgegevens; pseudonimisatie aan de promptzijde wordt standaard.

AI Act EU vanaf augustus 2026. Belangrijke delen worden afdwingbaar. Voor restaurants die AI inzetten in klantcommunicatie (chatbots voor reserveringen, geautomatiseerde menukeuze-suggesties, FAQ-AI) ontstaan transparantieverplichtingen — gebruikers moeten weten dat ze met een AI praten.

NCSC AI-richtlijnen. Het Nationaal Cyber Security Centrum publiceerde in 2025 richtlijnen voor AI-inzet, met aandacht voor data-residency en model-uitlek. Voor restaurantketens met klant-CRM-integratie of loyaliteitsdata in AI-promptcontexten: operationeel relevant. Voor bureaus die voor zorg-, energie- of financieel-segmentklanten draaien: feitelijk verplicht.

---

Laatst bijgewerkt: 30 april 2026. Auteur: Cameron Witkowski, Co-Founder, OpenLens. Methodologievragen: [email protected].

Bronnen: Yext "AI Citations, User Locations & Query Context" oktober 2025 (6,8M citaties); BrightLocal "Uncovering ChatGPT Search Sources" december 2024 + AI Search Listings Sources juli 2025; Conductor 2026 AEO/GEO Benchmarks Report (3,3 miljard sessies, 13.000+ domeinen); Whitespark "AI Overviews in Local Search" Q2 2025 + 2026 Local Search Ranking Factors Report; Nokumo "AI Hotel Recommendation Study" eind 2025; Goodie AI Most-Cited Domains Study maart 2026; SOCi 2026 Local Visibility Index februari 2026; SparkToro/Gumshoe replicatie januari 2026; CBS "AI-monitor 2024" (februari 2025) en CBS "Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop" (december 2025); DDMA DDMO 2025 (n=532); Newcom Research Nationale Social Media Onderzoek 2025; Ruigrok NetPanel "What's Happening Online 2025"; SE Ranking AI Overviews Tracker; Universiteit van Amsterdam Deep-Culture "Google AI overviews during the 2025 Dutch elections"; Emerce Q1 2026 (Bing Copilot 12% NL).