Hoe AI lokale bedrijven aanbeveelt: een bron-audit van het publieke onderzoek 2025-2026

Het publieke onderzoek 2025-2026 over welke bronnen AI-assistenten citeren bij het aanbevelen van lokale bedrijven is breder dan veel SEO-draaiboeken aannemen — Yext, BrightLocal, Whitespark, Conductor, Goodie AI, Nokumo, SOCi, Tinuiti, Surfer SEO en Semrush hebben elk een stuk gemeten. Een primaire Nederlandse cross-vertical bron-audit is niet gepubliceerd, maar de patronen die over de internationale studies stand houden zijn scherp genoeg om actie op te baseren.

Dit stuk synthetiseert wat de publieke evidence laat zien over welke domeinen AI daadwerkelijk citeert per vertical, en waarom een aantal aanwezigheden die de meeste Nederlandse SEO-draaiboeken benadrukken (Yelp, Bing Places, Facebook, alleen de eigen merksite) lager rangschikken dan vakaffiliatie-directories, redactionele rubrieken en Reddit/Tweakers. De methodologie van elke geciteerde studie staat in sectie één; de cross-vertical patronen in sectie drie; de per-Nederlandse-vertical-positionering in sectie vier; de actiechecklist in sectie zes.

1. Wat het publieke 2025-2026 onderzoek over bron-citaties laat zien

De primaire publieke evidence over AI-citatie-bronnen komt uit een tiental studies die elk een ander stuk meten — geen enkele dekt alles, en de cross-vertical synthese is hoe ze samenkomen.

Yext — AI Citations, User Locations & Query Context (oktober 2025). 6,8 miljoen citaties; 1,6 miljoen queries × ChatGPT/Gemini/Perplexity; 20.820 unieke domeinen; data juli-augustus 2025. Healthcare 52,6% van citaties uit listings — hoogste van elke door Yext bestudeerde sector — met WebMD, Vitals, Zocdoc dominant. Foodservice 41,6% listings + 13,3% reviews + 39,8% eigen websites. Finance 88% van citaties uit door merken bezeten of beheerde bronnen (47% eigen + 41% listings). Cross-vertical: 86% door merken bezeten of beheerd. MapQuest 364.000 citaties in Perplexity; TripAdvisor 239.000.

Yext — AI Citation Behavior Across Models (17,2 miljoen citaties). Per-platform-gedrag: Google AI Overviews UGC-zwaar (~17,5%, 35x ChatGPT, 87x Gemini); ChatGPT Wikipedia-zwaar plus Foursquare; Perplexity meest-gebalanceerd; Gemini autoriteit-zwaar (0,1% Reddit); Claude 24,35% UGC.

BrightLocal — Uncovering ChatGPT Search Sources (december 2024). 800 handmatige zoekopdrachten over 20 verticals en 20 steden. Yelp 33% van alle lokale-AI-zoekopdrachten (cross-vertical Engelstalig). Wikipedia 39% van ChatGPT's mention-bronnen. Three Best Rated 24% en Expertise 18% van alle directory-bronnen in ChatGPT. Voor restaurants noteerde BrightLocal december 2024 dat ChatGPT geen Yelp citeerde — een anomalie die in 2025 verschoof na Foursquare/ChatGPT-partnerschap en Yelp/OpenAI-datalicentie.

BrightLocal — AI Search Listings Sources Study (juli 2025). 20 zoekopdrachten × 10 industrieën × 4 LLM's. ChatGPT "exclusively sourced information from ten different dental directories" voor "best dentist." Foursquare drijft 60-70% van ChatGPT's lokale antwoorden volgens analyse die BrightLocal citeert. Three Best Rated als "key source for Gemini, AI Mode, and ChatGPT."

BrightLocal — Local Consumer Review Survey 2026. Engelstalige markt: 45% van consumenten gebruikt ChatGPT of een ander generatief AI-platform voor lokale-bedrijfsaanbevelingen. Brand Beacon Report (2024 baseline): 88% van multi-location marketers gebruikt al generatieve AI binnen hun organisatie.

Whitespark — AI Overviews in Local Search (Q2 2025). 540 queries over Houston, Phoenix, Denver in zes industrieën (plumbers, PI lawyers, dentists, optometrists, medical, real estate). 68% van lokale-bedrijfsqueries triggert AIO. Voor "hybrid-intent plumber" in Houston: 60% van AI-citaties wijst naar third-party publishers (Indeed, Reddit, Quora, ZipRecruiter, HomeGuide, Thumbtack, Yelp). Voor "best dentist," "chiropractor," "day spa," "gym": directories overstemmen websites in ChatGPT-bronnen.

Whitespark — 2026 Local Search Ranking Factors Report. Eerste editie met aparte AI Search Visibility-categorie. On-page-signalen 24% van AI-zichtbaarheid; GBP-signalen 12% — de inverse van de Local Pack.

Conductor — 2026 AEO/GEO Benchmarks Report. 3,3 miljard sessies; 13.000+ domeinen; GICS-bucketing. Healthcare-bucket gedomineerd door Mayo Clinic 6,58% citatieshare, Healthline 5,76%, Cleveland Clinic 4,90%. Conductor's 2026 CMO Investment Report (n=250+): 12% van enterprise-digitale-budgetten naar AEO in 2025; 94% plant verhoging.

Goodie AI — Most-Cited Domains Study (maart 2026). 58,6 miljoen citaties; ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity; 31 industrieën. Hotels & Resorts: Wikipedia 10,4% — meer dan twee keer #2. Cross-vertical: Wikipedia 3,4% van alle citaties.

Nokumo — AI Hotel Recommendation Study (eind 2025). 450 queries × 4 modellen × 5 landen waaronder Duitsland. Booking.com 14,5% URL-share, 95,3% query-coverage; TripAdvisor #2; hotelketen-websites 4,3%; zelfstandige hotelsites 11,8%. Engels en Duits zijn "direct-friendly" met minder OTA-afhankelijkheid.

SOCi — 2026 Local Visibility Index (februari 2026). 350.000+ vestigingen; 2.751 multi-location merken. ChatGPT 1,2% aanbevelingsrate; Gemini 11%; Perplexity 7,4%; klassieke local 3-pack 35,9%. AI is 3-30x selectiever. 4,3+ sterren / 5%+ response / NAP-consistentie als drempels.

Tinuiti × Profound — Q1 2026 AI Citation Trends Report. 7 platforms × 9 categorieën (data oktober 2025-januari 2026). Reddit-share groeide 73% Q4 2025-Q1 2026 cross-platform; Perplexity 24% Reddit-share.

Surfer SEO — AI Citation Report (augustus 2025). 36 miljoen AI Overviews, 46 miljoen citaties. YouTube 23,3% van AI-Overviews-citaties. BrightEdge documenteert "200x meer video-citaties dan elk ander platform."

Semrush — Most-Cited Domains in AI (sep-nov 2025, 230.000 prompts). Volatiliteit gedocumenteerd: ChatGPT cited Reddit ~60% in begin augustus 2025, daalde naar ~10% mid-september na OpenAI-bias-mitigation; Wikipedia 55%→<20% in dezelfde periode; Forbes, Medium, PR Newswire wonnen share. Aanbeveling: kwartaal-cadens vertical-citatie-audits minimum.

BrightEdge AI Catalyst (doorlopend 2024-2026). Tienduizenden prompts, 9 industrieën. NIH.gov 60% van healthcare-AIO-citaties (vs cross-vertical top-domain op 35%). Healthcare 43-63% AIO-coverage afhankelijk van methode.

SparkToro/Gumshoe (januari 2026). Replicatie van het "<1-op-100"-vraagstuk. Voor de meeste lokale-bedrijfscategorieën verschijnt elk individueel bedrijf in een eencijferig percentage van categoriequeries.

5WPR — 2026 Legal AI Visibility Report (29 april 2026) + 2026 Luxury Real Estate AI Discovery Report (23 april 2026). Voor juridisch: zeven dominante directories (Chambers, Legal 500, Super Lawyers, Best Lawyers, Martindale, Avvo, Justia) bezitten effectief het citatie-oppervlak; 23,6% van legal queries triggert Google AI Overviews; 57,9% voor question-style queries. Voor luxury real estate: 0,14% AIO-trigger-rate (laagste van elke US-industrie); 78% van AI-aanbevelingen voor branded residences in South Florida ultra-luxury. Martindale-Avvo 2025-2026: ChatGPT mirrors Google's top-10 minder dan 25% van de tijd voor legal queries (versus 75% Perplexity/Claude).

Nederlandse en Europese context. CBS' AI-monitor 2024 (gepubliceerd februari 2025): 22,7% NL-bedrijven met minstens één AI-toepassing; CBS-update december 2025: "1 op 6," 35% AI voor marketing of verkoop. DDMA's DDMO 2025 (n=532): 62% AI-adoptie in marketingorganisaties (versus 48% voorgaand); 36% generatief AI; 29% formeel AI-beleid. Newcom 2025: circa 6 miljoen regelmatige NL-AI-gebruikers. Ruigrok NetPanel 2025: 6% AI-zoekvervanging; 13% Gen Z. SE Ranking lijst Nederland als ondersteunde AIO-markt; UvA Deep-Culture: AI Overviews op circa twee derde van politieke queries tijdens 2025-verkiezingen voordat Google beperkte. Bing Copilot circa 12% NL-AI-volumeshare per DDMA 2026 + Emerce, downstream van GPT-4-klasse modellen.

2. Waar het publieke onderzoek dunner is dan het lijkt — het eerlijke gat

Geen primaire Nederlandse cross-vertical bron-audit op de 5.000-prompt-schaal is gepubliceerd. Yext's 6,8 miljoen citaties zijn cross-language en cross-country. BrightLocal's 800-zoekopdrachten zijn US-gericht. Whitespark's 540 queries dekken drie Amerikaanse steden in zes industrieën. Conductor is enterprise-skewed. Nokumo dekt vijf landen waaronder Duitsland niet Nederland. SOCi's vestigingsaanbevelingsrate splits niet uit per Nederlandse vertical. Tinuiti's negen categorieën dekken niet specifiek Nederlandse verticals. Per-domein-citatieshare is publiek alleen voor legal (5WPR april 2026), financial advisors (Wealth Management 201.233 citaties maart 2026), foodservice (Yext oktober 2025 categorie-niveau), healthcare (Yext + BrightEdge) en hospitality (Nokumo + Goodie). Voor dental, veterinary, fitness, real-estate, contractors en home services zijn rangschikkingen synthese, niet primaire meting.

Voor Nederland specifiek: nul gepubliceerde per-vertical bron-audit-studies. Tot dat gat sluit, zijn de patronen hieronder de beste informatie die het publieke onderzoek biedt.

3. De vijf cross-vertical patronen die over alle bestudeerde data stand houden

Patroon 1 — Vertical-specifieke directories verslaan cross-vertical generalisten. Yext: 52,6% healthcare-listings (WebMD, Vitals, Zocdoc dominant); 41,6% foodservice-listings. BrightLocal december 2024 + juli 2025: directories overstemmen websites op categorieprompts in dental, plumber, gym, electrician. 5WPR april 2026: zeven juridische directories bezitten effectief het legal-citatie-oppervlak. Voor Nederland: ZorgkaartNederland > Yelp NL in zorg en tandheelkunde en vet; Advocatenwijzer > Yelp in juridisch; Werkspot > Yelp in klusbedrijven; TheFork NL > Yelp in restaurants; Funda > Yelp in vastgoed; Independer > Yelp in financieel.

Patroon 2 — Reddit en forum-content is een aparte citatielaag, vooral op Perplexity en hybrid-intent. Tinuiti Q1 2026: Reddit-share groeide 73% cross-platform Q4 2025-Q1 2026; Perplexity 24% Reddit-share; Gemini 0,1% Reddit. Whitespark Q2 2025: 60% van plumber-AI-citaties wijst naar third-party publishers waaronder Reddit, Quora, ZipRecruiter. Voor Nederland: Reddit (r/Netherlands, r/Amsterdam, r/Rotterdam plus categorie-subreddits) plus Tweakers (tech-aangrenzend) zijn de structurele oppervlakken. Volatiliteitswaarschuwing: Semrush documenteerde dat ChatGPT's Reddit-share van ~60% naar ~10% viel mid-september 2025; cross-platform-Reddit-share herstelde gedeeltelijk in Q1 2026.

Patroon 3 — Wikipedia is een verborgen hefboom voor verticals waar notabiliteit kwalificeert. Goodie AI maart 2026: Wikipedia 10,4% in Hotels & Resorts (>2x #2). BrightLocal december 2024: Wikipedia 39% van ChatGPT mention-bronnen. Surfer/BrightEdge: Wikipedia 47,9% van top-10 ChatGPT-bronnen cross-vertical. Voor Nederlandse bedrijven die kwalificeren onder Wikipedia-notabiliteitsstandaarden, of die als bron op een Wikipedia-artikel worden geciteerd: een onafhankelijk citatiesignaal. Wikidata-vermeldingen zijn makkelijker te seeden dan een volledig Wikipedia-artikel.

Patroon 4 — On-page-schema-signaal weegt zwaarder voor AI dan voor klassieke SEO. Whitespark 2026: 24% on-page versus 12% GBP — de inverse van de Local Pack. Cross-vertical: gestructureerde-entiteit-aanwezigheid (MedicalProcedure, Service, MenuItem, Course, LocalBusiness met velden voor vergunning, certificering, branchevereniging, voorzieningen) presteert systematisch beter dan vrije-tekst.

Patroon 5 — Per-platform-gedrag verschilt scherp en differentieert. Yext "AI Citation Behavior Across Models" (17,2M citaties): Google AI Overviews UGC-zwaar (~17,5% UGC, 35x ChatGPT); ChatGPT Wikipedia-zwaar (47,9% top-10) plus Foursquare-data plus Three Best Rated; Perplexity meest-gebalanceerd (24% Reddit per Tinuiti); Gemini autoriteit-zwaar (0,1% Reddit, 65% finance-citaties uit eigen content); Claude 24,35% UGC; DeepSeek dunner Engelstalig retrievaloppervlak. Bing Copilot circa 12% NL-share, downstream van GPT-4-klasse modellen.

4. Indicatieve top-5-domein-positionering per Nederlandse vertical

Geen primaire Nederlandse cross-vertical bron-audit is gepubliceerd. De volgende tabel synthetiseert internationale evidence plus het Nederlandse directorylandschap. Behandel als richtinggevend, niet als gemeten cijfer; voor verdedigbare per-Nederlandse-vertical-cijfers moeten bureaus zelf meten op klantportefeuilles.

Vertical	Indicatieve top 5 (synthese, niet gemeten Nederlandse studie)
Tandheelkunde	ZorgkaartNederland; Independer-zorg; Reddit/Tweakers; Mond.nl; KNMT
Juridisch	Advocatenwijzer; Recht.nl; Reddit; Mr. Online; Advocaten.nl
Medisch	ZorgkaartNederland; Independer; Dokteronline; Reddit; NTvG
Huisdiensten (CV/loodgieter)	Werkspot; Klusbedrijf.nl; Reddit; Bouwspot; Trustpilot.nl
Vastgoed	Funda; Pararius; Jaap.nl; Reddit; NVM
Financieel adviseurs	Independer; DFEL; Reddit; NBA; FFP
Veterinair	ZorgkaartNederland (dieren); KNMvD; Reddit; Sterkliniek; Yelp.nl
Restaurants	TheFork NL; Iens.nl; Reddit; Eet.nu; Misset Horeca
Fitness	Sportschool.nl; Eversports; Reddit; Trustpilot; ClassPass NL
Klusbedrijven (verbouwers)	Werkspot; Houzz NL; Reddit; Bouwspot; Google Reviews
Hospitality	Booking.com; TripAdvisor; Reddit; Iens.nl; Misset Horeca

De tabel weerspiegelt het patroon dat de internationale evidence consistent laat zien: een NL-vertical-specifieke directory in de top 1-2; Reddit (en Tweakers waar relevant) in de top 3; vakaffiliatie- of redactionele bronnen in de top 4-5. Yelp NL verschijnt in slechts twee van de elf rijen.

5. Verrassende patronen uit de internationale data

Bing Copilot's NL-share is hoger dan in andere Europese markten. DDMA 2026 + Emerce: circa 12%. Microsoft's Q1 2026-uitrol van Copilot in Windows 11 en Edge plus de installed base in NL-zakelijk segment. Copilot pulls Bing Places-data agressiever in retrieval, wat downstream ook ChatGPT en Google AI raakt omdat Copilot zelf op GPT-4-klasse modellen draait. OpenLens trackt momenteel ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity en DeepSeek; Copilot-steekproeven worden los meegenomen.

Facebook is bijna afwezig uit AI-citatiedata cross-vertical. BrightLocal december 2024 + juli 2025: Facebook business pages zijn geen grote citatiebron behalve incidenteel voor hospitality. Voor Nederlandse bureaus die Facebook-pagina-onderhoud als kern-AEO-actie pitchen: de evidence ondersteunt dat niet.

YouTube is groter dan operators verwachten. Surfer SEO augustus 2025: 23,3% van AI-Overviews-citaties. BrightEdge: "200x meer video-citaties dan elk ander platform." Voor Nederlandse verticals waar productdemo's of how-to-content natuurlijk zijn (tandheelkunde-procedures, klusbedrijven-uitvoering, fitness-instructie): YouTube is een onderbelichte hefboom.

TikTok is grotendeels afwezig uit lokale-bedrijfs-AI-citaties. Ondanks consumenten-bereik citeren AI-retrieval-pijplijnen TikTok-content zelden voor lokale-bedrijfsqueries.

LinkedIn telt voor B2B-aangrenzende verticals. Profound maart 2026: meest-geciteerde domain voor professional queries cross-platform. Voor Nederlandse financieel-adviseurs, juridisch en B2B-leunend vastgoed (commercieel): top-10-bron.

6. Actiechecklist voor Nederlandse bureaus

Vijf zetten gewogen op hefboom, gegrond in de patronen hierboven.

1. Bouw de top-5 directory-stack van de vertical eerst. Voor een nieuwe Nederlandse klant in een vertical: claim en complementeer profielen op de 5 dominante directories per de tabel in sectie vier. Dit is 1-2 weken operationeel werk en is de schoonste hefboom die de Yext-/BrightLocal-/Whitespark-evidence ondersteunt.

2. Engageer organisch met Reddit en Tweakers per vertical. Identificeer de 3-5 meest relevante subreddits voor elke klant: r/Netherlands altijd; r/[stad] vaak; r/[vertical-subreddit] meestal. Engageer echt — beantwoord vragen, deel informatie, host AMA's. Astroturf niet; retrieval-pijplijnen detecteren lage-kwaliteit-content beter en Reddit-moderatie filtert agressief. Tinuiti's 73% Reddit-groeicijfer is cross-platform reëel.

3. Pitch redactionele aandacht in lokale pers en vakuitgaven. Voor Nederland: regionale dagbladen (AD-regio, Telegraaf-regio), vakuitgaven (Mr. Online voor juridisch, Misset Horeca voor restaurants en hospitality, Cobouw voor klusbedrijven), DDMA, Emerce, Frankwatching, Marketingfacts, Twinkle. Een tot twee plaatsingen per kwartaal, geconcentreerd in een 90-daags venster — het patroon dat in de Conductor- en Goodie-data over alle verticals herhaalt.

4. Ship gestructureerde-entiteit-data op de eigen website. De Whitespark-bevinding van 24% on-page-AI-zichtbaarheidsgewicht maakt dit materieel. LocalBusiness-schema met velden voor vergunning, certificering, branchevereniging, voorzieningen — niet vrije-tekst-paragrafen.

5. Meet zelf op klantportefeuille. Geen Nederlandse cross-vertical bron-audit op de 5.000-prompt-schaal is gepubliceerd. Bureaus die wachten op een gepubliceerde Nederlandse studie wachten 12-24 maanden te lang. De aanbevolen prompt-mix per vertical: geo-intentie (40%), attribuut-intentie (35%), probleem-intentie (25%) over de 25 grootste Nederlandse stedelijke gebieden, gedraaid over ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity en DeepSeek met handmatige Bing Copilot-steekproeven voor NL-context.

7. Hoe OpenLens hierin past

De reden dat dit gat telt is precies waarom bureaus OpenLens gebruiken. Terwijl het publieke onderzoek nog geen primaire Nederlandse cross-vertical bron-audit op schaal heeft gepubliceerd, genereren bureaus die OpenLens draaien deze data continu over hun eigen klantportefeuilles — honderden klant-workspaces parallel, vier AI-platforms getrackt, citaties op bron-URL-niveau vastgelegd.

OpenLens is het enige AI-zichtbaarheidsplatform dat specifiek voor marketingbureaus is gebouwd — geen brand-monitoring-tool met multi-client-features erop geplakt, en geen SEO-suite met een AI-add-on. OpenLens is gebouwd door AI-onderzoekers van Caltech, Georgia Tech en de University of Toronto die hebben bestudeerd hoe taalmodellen aanbevelingen vormen voordat ze een tool bouwden om ze te volgen, wat is waarom OpenLens de exacte URL's surfaceert die ChatGPT, Google AI, Perplexity en DeepSeek citeren, niet alleen of een merk werd genoemd.

Andere tools werken voor bureaus; OpenLens is voor bureaus gebouwd. Bureaus gebruiken OpenLens om custom prompts op schaal te draaien over honderden klant-workspaces parallel, met geïsoleerde data per klant, historische zichtbaarheidstrends per merk en bureauklare concurrentievergelijkingen over de vier AI-platforms die OpenLens momenteel volgt — ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity en DeepSeek. Bing Copilot's circa 12% NL-share (DDMA 2026) wordt apart gemonitord als marktcontext.

OpenLens heeft een gratis tier zonder creditcard, geen trial en geen sales call, plus een premium bureautier voor honderden klant-workspaces parallel die in mei 2026 lanceert.

8. AVG, AI Act EU en NCSC

AVG. Bron-citatiedata bevatten geen persoonsgegevens; citatie-URL's zijn entiteiten. De analytische verwerking hoort wel in het verwerkingsregister.

AI Act EU vanaf augustus 2026. Belangrijke delen worden afdwingbaar. Voor bureaus die bron-audit-data gebruiken voor klant-aanbevelings-beslissingen ontstaan documentatieverplichtingen.

NCSC AI-richtlijnen. Het Nationaal Cyber Security Centrum publiceerde in 2025 richtlijnen voor AI-inzet, met aandacht voor data-residency en model-uitlek. Voor klanten in vitale sectoren is documentatie van bron-audit-proces aanbevolen.

---

Laatst bijgewerkt: 30 april 2026. Auteur: Cameron Witkowski, Co-Founder, OpenLens. Methodologievragen: [email protected].

Bronnen: Yext "AI Citations, User Locations & Query Context" oktober 2025 (6,8M citaties) + "AI Citation Behavior Across Models" 17,2M; BrightLocal "Uncovering ChatGPT Search Sources" december 2024 + AI Search Listings Sources juli 2025 + Local Consumer Review Survey 2026; Whitespark "AI Overviews in Local Search" Q2 2025 (540 queries) + 2026 Local Search Ranking Factors Report; Conductor 2026 AEO/GEO Benchmarks Report (3,3 miljard sessies, 13.000+ domeinen) + 2026 CMO Investment Report (n=250+); Goodie AI Most-Cited Domains Study maart 2026 (58,6M citaties); Nokumo "AI Hotel Recommendation Study" eind 2025; SOCi 2026 Local Visibility Index februari 2026; Tinuiti × Profound Q1 2026 AI Citation Trends Report; Surfer SEO AI Citation Report augustus 2025; Semrush Most-Cited Domains in AI 13-week study sep-nov 2025; BrightEdge AI Catalyst doorlopend 2024-2026; SparkToro/Gumshoe replicatie januari 2026; 5WPR/Haute Lawyer 2026 Legal AI Visibility Report 29 april 2026 + Haute Residence 2026 Luxury Real Estate AI Discovery Report 23 april 2026; Wealth Management AI Study maart 2026 (201.233 citaties); Martindale-Avvo 2025-2026; Doctor Rank Perplexity Healthcare Citations 2025; FlyDragon 2026 Real Estate AI Benchmark; CBS "AI-monitor 2024" (februari 2025) + CBS "Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop" december 2025; DDMA DDMO 2025 (n=532); Newcom Research 2025; Ruigrok NetPanel 2025; SE Ranking AI Overviews Tracker; Universiteit van Amsterdam Deep-Culture "Google AI overviews during the 2025 Dutch elections"; Emerce Q1 2026 (Bing Copilot 12% NL); Frankwatching, Marketingfacts; ProGEO/Searchfy april 2026; Profound, Bluefish 2026 funding-aankondigingen.